Temmuz 18, 2024

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Kışın zaten üstümüzü örterek uyuyoruz. Ama bahar ve yaz aylarında üşümesek de üstümüzü örtmekten biraz keyif alırız. Sonradan açsak bile ilk etapta mutlaka bir üstümüzü örteriz. Peki bu durumun sebebi ne?

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Bu durumu tarihsel olarak ele alırsak MÖ 3500’de Mısır’da keten yatak çarşafları, Orta Çağ Avrupası’nda pamuk örtüler ve Roma İmparatorluğu’nda yün çarşaflar oldukça fazla kullanılan değerli ev eşyaları konumundaydı. Orta Çağ'dan sonra özellikle Avrupa’da üretimin artması sebebiyle orta sınıf insanlar da yatak takımları satın alabilmeye başlamıştı.

Tarihçi Roger Ekirch de dönem içerisinde Batı Avrupa evlerindeki en değerli eşyanın adeta yatak takımları olduğunu ve hatta yeni evlenen çiftlerin, evlerini kurmak için harcayacakları paranın neredeyse üçte birini bu takımlara ayırdıklarını ifade eder.

Battaniye ve çarşaf gibi bu tip örtüler yaygınlaşmadan önce ise yatak içerisinde ısınabilmek amacıyla birden fazla kişinin aynı yatağı paylaşması ya da bazı çiftlik hayvanları ile aynı yerde yatılması gibi yöntemlere de başvurulurdu.

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Günümüze dek yataklarla ilgili yapılan çalışmaların sayısı oldukça azdır. Bunların içinde en dikkati çekeni ise 2002’de Carol Worthman ve Melissa Melby tarafından yayınlanan, dünyanın farklı bölgelerinde gerçekleştirilen uyku çalışmaları derlemesiydi. Bu derleme temel olarak uykuya ayrılan sürenin insan yaşamının üçte biri olduğunu bir kenara bırakarak, konunun bir disiplin şeklinde incelenmemesinin büyük bir kayıp olduğuna vurgu yaparak başlar.

Bu çalışma sayesinde Ekvator bölgesindeki insanlar incelemeye tabi tutulur ve göçebe olanlar dışında hemen hemen herkesin bir şekilde örtü kullandığı tespit edilir. Dünyanın farklı yerlerinde aslında herkes bir şekilde bir örtü tercih eder. Hatta özellikle Afrika ve Papua Yeni Gine gibi tropik iklimlerde bile uyku ritüeli örtüsüz gerçekleşmez. Bu örtüden kasıt yalnızca battaniye veya pike değildir. Bunların yanı sıra şaşırtıcı şekilde bitkiler de bu amaca hizmet etmesi için kullanılır.

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Uyku Bozukluğu Merkezi yöneticisi Dr. Alice Hoagland, davranışsal ve psikolojik olmak üzere örtü gereksinimine sebep olan iki farklı bileşen olduğunu ifade eder.

Yatmaya alışkın olduğumuz saatten yaklaşık 60-90 dakika öncesinde vücut ısımız düşmeye başlar ve melatonin hormonu salgılanmaya başlanır. Ayrıca vücut soğuduğunda bir gevşeme hissedilir. Sanılanın aksine vücut ısısı arttığında ise insan kendisini daha fazla tetikte hisseder.

Konu ile bağlantılı yapılan bir çalışmada da vücut ısısı biraz düştüğünde, deneklerin daha sağlıklı bir uyku süreci geçirdikleri ifade edilir.

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Vücudumuzun sıcaklığını düzenleme becerisi, geceleri oldukça karmaşık bir hal alır. Mesela 8 saatlik bir uyku süreci ele alındığında, bunun ilk 4 saatinde vücut ısısı ortalama bir derece düşer. İkinci dört saatlik dilimde ise hızlı göz hareketlerinin (REM uykusu) aktif olduğu ve rüyaların görülmeye başlandığı kısımda bir dizi fiziksel değişimler meydana gelir.

Bu fiziksel değişimlerden biri, ısı düzenleme sisteminde meydana gelir. Bu noktada Dr. Alice Hoagland, insanların yatakta dönerek vücut ısısını düzenleme davranışını tıpkı sürüngenlerin ısı düzenleme sistemine benzetir.

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Bu durumun bu şekilde isimlendirilmesinin nedeni de sürüngenlerin, memeliler gibi terleme ve titreme gibi vücut ısısı düzenlemi sistemleri olmayışından kaynaklanır. Sürüngenler vücut ısılarını kontrol altına almak için çareyi serin gölgelere kaçmakta veya tam tersi Güneş’in altına uzanmakta bulur.  Bu sebeple insanlar REM uykusu esnasında memeliler gibi terleme ve titreme yerine; kertenkeleler gibi yer değiştirerek, vücut ısılarını düzenlemeye çalışır.

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Sıcak iklimlerde bile sıcaklık gece saatlerinde düşme eğilimindedir ve şafak sökmeden önce gecenin en soğuk olduğu zamandır. Sabaha karşı REM uykusunu uyumakta olan insanların, memelilere has ısı düzenleme sistemi çalışmaz ve vücut ısılarını tıpkı kertenkeleler gibi korumaya çalışırlar. Aslında yatağa girerken hiç üşümediğimizi bildiğimiz halde sabaha karşı bir örtüye ihtiyacımız olacağını bu sebeple düşünürüz.

Ayrıca yatağa bir battaniye ya da pike ile uzanmanın rahatlatıcı etkisi konusunda hemen hemen hepimiz hemfikiriz ancak örtünme ihtiyacı yalnızca bundan kaynaklanmaz. REM uykusu sırasında vücudumuzdaki serotonin hızla düşme eğilimine girer ve bir serotonin nörotransmitter olarak, mutlu ve iyi hissetmemize sebep olurken sakin kalmamıza da katkıda bulunur.

Yine konu ile ilgili yapılan çok sayıda çalışma ağır ve kalın bir örtüyle uyumanın, beynin serotinin üretimini arttırdığını ortaya koyar. Bir diğer ifadeyle REM sırasında ne yapacağını bilmeyen beynimize, üzerimizdeki o battaniye ya da pike yardımcı olur.

ÜŞÜMESEK BİLE ÜSTÜMÜZÜ ÖRTEREK YATMAMIZIN SEBEPLERİ -Friendz10

Bir diğer açıdan bakıldığında örtünme gereksiniminin ortaya çıkışında farklı bir unsur da saf şartlanmadır. Bebekliğinden beri uyuyacağı zaman üstüne örtü örtülen insan, uyku ve örtünmeyi istemsiz bir şekilde ilişkilendirir. Tıpkı Pavlov’un köpeklerinin zilin sesini duyduğunda nasıl ağızları sulanıyorsa, aslında biz de battaniyeyi görünce uyku sürecimizi başlatıyoruz.

Son on yılda yapılan birçok araştırma da ağır battaniyelerin insanlar üzerinde sakinleştirici etkisi ortaya koymuş durumda. Anksiyete battaniyesi olarak adlandırılan bir çeşit örtünün de yaklaşık 13 kilogramlık ağırlığıyla anksiyete ve otizm tedavisinde kullanıldığı bilinir.

 

Kaynak: 1, 23

Yorumlar

  • Gece üstünüzü örterken aklınıza gelecek içerik :)

Yorum yazmak için lütfen giriş yapınız

Editörün Son İçerikleri

HAREKETLİ KAZAN: NGC 2467

HAREKETLİ KAZAN: NGC 2467

"NEREUS KIZLARI" -HİLMİ YAVUZ

"NEREUS KIZLARI" -HİLMİ YAVUZ

MÜZE GEZMEYİ SEVİYOR MUSUNUZ VE HANGİ MÜZELERİ?
ANİDEN KAYBOLAN BİR HALK

ANİDEN KAYBOLAN BİR HALK

Editörlerin Son İçerikleri

kaptanfilozof06

Yarım

probiyotik

Ses Çıkartabilir Miydik?

bubble30
Nielawore

HAREKETLİ KAZAN: NGC 2467

Bizden haberdar olmak için mail listemize kayıt olun