Bazı insanlar geçmişte yaptıklarıyla gurur duyarken, bazı insanlar ise geçmişte yaptıklarından dolayı bir pişmanlık içinde olabilirler. Burada geçmişinden pişmanlık duyanları iki kategoriye ayırabiliriz. Birincisi telafi edilebilir hatalar yapmış olan insanlar, ikincisi ise telafi edilemez hatalar yapmış olan insanlar. Buradaki durumda bu ayrımı yaptıktan sonra genellikle iki farklı yolda olan insanın da ortak bir ruh hali durumunda olduğunu görebiliriz. Genele baktığımız zaman bir pişmanlık ve melankoli söz konusu olabilir. Belki umutsuz bir durum içerisindedir. 

Geçmişinden pişman olan birey, ancak bir insan geçmişinden pişman olduğunda hatasını telafi edebilecek gibi olsa da, telafi edemeyecek gibi de olsa da, belki de yapabileceği en iyi şey kendisi açısından en azından geleceğini yüceltmeye çalışmaktır. Çünkü zaman geçmişe doğru sarılamayan ama ileri yönde şekillendirilebilen bir kavramdır. En azından insan açısından bu böyledir. Geçmişi değiştiremezsiniz ama geleceğe doğru ileri adımlar atabilirsiniz. İşte tam da bu sebepten dolayı aslında insanın kendi için yapabileceği en iyi şey özellikle geçmişinden pişmansa geleceğini yüceltmek olacaktır.

İnsanlar belli meşgaleler bularak, belli başlı konularda kendilerini geliştirerek, bu seçtiğiniz herhangi bir konu bile olabilir, kendilerini bir şekilde yüceltebilirler. Mesleki anlamda da olabilir, bu başka bir anlamda da olabilir. Geçmişte düzeltemediğiniz şeyler, telafisi olmayan şeyler bile olsa, asla geri döndüremeyecek bile olsanız, en azından ilerleyen hayatınızda başka konularda kendinizi geliştirmek için çabalayabilirsiniz. Hem hayatınızı boşa geçirmemiş olursunuz hem de daha anlamlı bir yaşama amacı edinmiş olursunuz. Bir ömür geçmişten dolayı dövünmek mi yoksa yapacak daha anlamlı bir şeyler bulmak mı? Belki de insan geçmişinden kurtulduğu an hayatında daha iyi bir noktaya gelmeye başlıyor olabilir. Özellikle de hissiyat açısından. Sonra da belki de diğer açılarda, maddi açılardan olabilir, mental açıdan olabilir. Ama önce zihinsel, sonra psikolojik açıdan daha iyi hale gelir. Geçmişe odaklanmaktansa geleceğe odaklanmak daha şekillendirilebilir bir yaşam formudur. Geçmişi şekillendiremezsiniz ama geleceği şekillendirebilirsiniz.