İnsanların günümüzde yaptığı pek çok enteresan ya da yanlış seçimin altında olan önemli psikolojik nedenlerden birisi, belki de insanların akıllıca ya da daha faydalı olanı tercih etme eğiliminin olmasından ziyade tanıdık olanı tercih etme eğiliminin olmasıdır. Bu tanıdık olanı tercih etme konusu genellikle söz konusu durum iletişim olduğunda karşımıza çıkmaktadır. Yani burada benim yanlış seçimler demek istediğim şey aslında insanların kimlerle birlikte olduğu konusunda seçtiği insanlar konusunda yaptıkları yanlış seçimlerdir.
Bu yanlış seçimlerin bedeli insanlar için çok ağır olabilir. Ama insanlar yine de aynı yanlışları seçmeye ısrarla devam edebilirler. İşte bunun altında da aslında belki de insan doğasının en kritik yanlarından birisi olan tanıdık olanı tercih etme eğilimi vardır. Peki tanıdık olanı tercih etme varsayımı tam olarak nasıl bir şeydir hemen basit bir örnekle izah edelim. İki insan düşünelim. Bu iki insandan bir tanesinin aile ortamı tartışma, şiddet dolu, yani çok fazla olmasa bile en azından bunları barındıran, yarının pek belli olmadığı, biraz problemli bir ortam olsun. Diğer insanın ortamı ise daha sakin, huzurlu ve durgun bir ortam olsun. Bu iki insan da ayrı ayrı bu ortamlarda büyüdüğü zaman, büyüdüklerinde seçecekleri insan ve iletişim modelleri tanıdık planı seçme varsayımına göre muhtemelen şu şekilde olacaktır.
Tartışmayla büyüyen, belirsizlikle büyüyen insan, kendisini tartışma ve belirsizlik yaratacak insanları seçme eğiliminde olacaktır. Ancak huzur içinde ve durgun bir ortamda büyüyen bir insan ise, seçeceği iletişim tarzı ve kendisine durgun ve huzur verecek insanları seçme eğiliminde olacaktır. Buradan da şunu anlıyoruz ki, aslında insan burada tanıdık olanı seçme eğiliminde olmuştur. Tartışma dolu ya da belirsizlik dolu bir insanı seçmek pek akıllıca veya mantıklı olmayabilir. Huzur dolu durgun bir insanı seçmek de pek akıllıca olmayabilir ama insanlar bunun analizini yapmak yerine kendisine tanıdık gelen insanı seçme bir eğiliminde olacaktır. Bunun en önemli sebeplerinden birisi, kendisine tanıdık gelen insanın öngörülebilir olmasıdır. Yani zaten bildiği bir ortam, bildiği bir iletişim türü olmasıdır. Diğeri ise belki daha akıllıca gözükmesine rağmen öngörülebilir olmadığı için ya söz konusu birey tarafından seçilmeyecektir veyahut da seçilse bile birey o insanı veya o modeli tanıdık bir model haline getirmeye çalışabilir. Ya da seçilse bile seçen birey için çok bir duygusal anlam ifade etmeyecektir. Yani tanıdık olanı seçmek aslında çok ilkel diyebileceğimiz ama çok güçlü bir yönelim olabilmektedir.
kaptanfilozof06
Yorumlar
İnsan tercihleri temelinde pek de akılcı değil
Yorum yazmak için lütfen giriş yapınız