Haziran 26, 2022

3.14 Pi Günü

Çoğumuz biliriz:

-Pergel ve cetvel ile bir açıyı üçe bölmek imkânsızdır.

-Bir kübün iki katı hacme sahip bir küp çizmek mümkün değildir.

-Bir dairenin alanına eşit alana sahip bir kare çizemezsiniz.

Biz bugün bunların çözümsüz matematik problemleri olduğunu biliyoruz, ama çağlar boyu matematikçilerin bu problemleri çözmek için ne kadar ter döktüğünü de biliyoruz.  Bugün artık “boşuna” olduğunu bildiğimiz bu çabaların işe yaramaz olduğunu da söylemek kolay değil. Hele içlerinden bir tanesi var ki, üzerinde durmaya değer: Bir dairenin alanına eşit kare. Buna “daireyi karelemek” deniyor.

3.14 Pi Günü

Bilenler için değil ama bilmeyenlere fayda olsun diye söyleyeyim: Her yıl martta ayın 14’ü Pi Günü olarak kutlanır. Malum 3,14 ile başlar ya sonsuz pi sayısının serisi, bundan dolayı 3. ayın 14’ü Pi Günü olarak kutlanıyor matematik dünyasında. Gerçi 3,14 günü, 2,14 günü kadar ünlü değil ama, gene de benim ruhumu yelpazeler doğrusu. Bilirsiniz, çoğunuz da hediyeler alıp verdiniz, 2,14 günü diye andığım Sevgililer Günü’nün matematik açısından hiç de özel olmasını gerektiren bir şey yok. Oysa insanlığın hizmetine kendini adamış hoş bir sayı için, pi sayısı için, medyada sadece kısacık haberler geçer.

3.14 Pi Günü

Şaka bir yana, “daireyi karelemek” ile pi sayısı arasındaki yakın ilişkiyi görmek için matematikçi olmaya gerek yok. Aslında dairenin alanının hesaplanması ile daireyi karelemek aynı şey. Gerçi bunu geometrik yolla yapmaya kalkmak da ayrı bir eziyet olsa gerek. Çok ünlü bir papirüs var Eski Mısır’dan kalma: Rhind Papirüsü deniyor. Henry Rhind adında İskoçyalı bir Mısırbilimci, 1858 yılında Mısır’da Luksor şehrinden satın almış. Yaklaşık altı metre boyunda, 33 cm eninde bir rulo bu. Ahmas adında bir kâtip tarafından MÖ 1650 yılları civarında kayda alındığı sanılıyor. Ahmas, kendisinden 200 yıl kadar önce kaydedilmiş bilgileri yeniden yazmış. Yani aslında kayda alınanlar en geç MÖ 1850’lere ait. Kimileri bu papirüste kayda alınmış olan bilgilerin MÖ 3400’lere ait olduğunu ileri sürüyorlar ama, MÖ 1850 tarihi kesin gibi. Malum bu tarih tespitleri, ortada belge olmayınca biraz fıkradakine döner:

3.14 Pi Günü

“Dinozor müzesini ziyaret eden matematikçi, kendisini gezdiren müzeciye, önünde dikilmekte oldukları iskeletin yaşını sorar.

Cevap hazırdır:

64 milyon 3 yıl 8 ay 13 gün.

Şaşıran matematikçi sorar:

“Bu kadar hassas bir şekilde nasıl tespit edebiliyorsunuz acaba?”

 Cevap gene net:

“Ben burada işe başladığımda 64 milyon yaşında olduğunu söylemişlerdi bana. Ee gerisi de benim burada çalıştığım süre.”

3.14 Pi Günü

Tarihi tam olarak bilinmiyor olsa da Rhind papirüsü 4000 yıllık neredeyse. Birçok değişik matematik probleminin ele alındığı bu papirüste, daireyi kareleme problemine de rastlıyoruz. Verilen kurala göre, dairenin çapından 1/9 kadarını kesip at, geri kalan uzunluğu kenar kabul ederek bir kare oluştur. Böylece daire karelenmiş olur. Burada sözü geçen hesaba göre pi sayısı 3,1605 çıkıyor. Aslında hiç de fena değil. Bugün bildiğimiz değer 3,14159... olarak başlıyor. Muhtemelen Ahmas’ın bu bilgiyi kopyalamasından asırlar önce üretilmişti bilgi. Mısırlı tapınak ehli, kim bilir neden kafayı takmıştı bu hesaba. Sanırım ticari, vergisel ya da benzeri bir sebebi vardır. 

Yorum yazmak için lütfen giriş yapınız

Editörün Son İçerikleri

Saat Yönünün Tersine

Saat Yönünün Tersine

Jarramas and Jilderim (IV)

Jarramas and Jilderim (IV)

Sarıkamış Harekâtı Tanıklıkları (III)

Sarıkamış Harekâtı Tanıklıkları (III)

Devşirme (IV)

Devşirme (IV)

Editörlerin Son İçerikleri

kaptanfilozof06

Koruma Kalkanı

probiyotik

Saat Yönünün Tersine

bubble30
Nielawore

RENGARENK YUMURTALAR: PASKALYA

Bizden haberdar olmak için mail listemize kayıt olun