Fizikçiler, bir geometri oyunu olan bilardonun son kertede bilimsellikten uzaklaştığını iddia ediyorlar. Gerçekten de, bilardo topunu etkileyen öylesine çeşitli ve farklı güçler söz konusu ki, bunlar, bir bilardo topunun izleyeceği güzergâhı bilimsel olarak saptamayı olanaksız kılıyor. Çuhanın üstündeki toz parçasından açık bir pencereden gelen rüzgara, sigara dumanıyla ağırlaşan havadan odanın sıcaklığına kadar her türlü dış etken bilardo topunun yolunu belirleyebiliyor ya da değiştirebiliyor.

 

Örneğin, hareket eden bir cismin enerjisini hesaplayabilmek için, teorik olarak, o cismin hızını kendisiyle çarpmak, sonra kütlesiyle çarpmak ve bunu ikiye bölmek yeterli... Ancak iş kesinlikle burada bitmiyor. Bilardo topu ıstaka darbesini aldıktan sonra sadece kayarak hareket etmiyor, aynı zamanda yuvarlanarak da gidiyor. Ve bu yuvarlanma sırasında bir başka enerji daha üretiyor.

 

İşte bu ikinci enerji, baştaki "öteleme enerjisi"ne ekleniyor. Ne var ki, bu ikinci, yani "yuvarlanma enerjisinin ne biçimde oluştuğu ve öteleme ener­jisine ne oranda eklendiği oldukça karmaşık bir durum... Çünkü, bu ikinci enerjinin miktarı ve çeşidi, ro­tasyonun ne yöne olduğuyla yakın­dan ilgili...